Greške u testiranju statističkih hipoteza

Postoje dvije osnovne greške u testiranju hipoteze:

• greška tipa I i
• greška tipa II.

Greška tipa I

Greška tipa I dešava se kada se odbaci istinita nulta hipoteza, odnosno ukoliko se prihvati neistinita alternativna hipoteza. Vjerovatnoća da se počini greška tipa I jednaka je nivou značajnosti koji se koristi u istraživanju.

Ako je izabrani nivo značajnosti α=0,05, tada vjerovatnoća da se počini greška tipa I iznosi 5%. Ukoliko je izabrani nivo značajnosti α=0,01, tada postoji 1% šanse da se počini greška tipa I.

Vjerovatnoća da se počini greška tipa I je pod kontrolom istraživača.

Greška tipa II

Greška tipa II nastaje kada ne odbacimo (zadržimo) netačnu nultu hipotezu, odnosno kada propustimo da prepoznamo stvarni efekat ili razliku koji postoje u populaciji.

Vjerovatnoća da se počini greška tipa II označava se sa β.

Vjerovatnoća da se odbaci neistinita nulta hipoteza je snaga statističkog testa koja se izračunava oduzimanjem β od 1:

Snaga=1- β

Odnos između dvije vrste grešaka

Vjerovatnoće činjenja ove dvije greške su obrnuto povezane. Kada smanjujemo rizik od činjenja greške tipa I (smanjivanjem alfe), automatski povećavamo rizik od činjenja greške tipa II (povećanjem bete), pod uslovom da svi ostali faktori u istraživanju ostaju isti. To znači da je vjerovatnoća da će biti počinjena greška tipa II veća za nivo značajnosti α=0,01, nego za nivo značajnosti α=0,05.

Vjerovatnoća greške tipa II (β) i snaga statističkog testa su komplementarne vrijednosti koje se savršeno dopunjuju do 100% (Snaga = 1 - β).

Odnos između greške tipa I i greške tipa II se može prikazati i tabelarno.